Dzietność w Polsce spadła do 1,068. Co z tego wynika dla zdrowia i emerytur

Liczba urodzeń przestała spadać, ale poziom pozostaje niski

Najnowsze szacunki GUS, opisane przez rp.pl (tekst zaktualizowany 13 listopada 2026 r.), pokazują, że liczba urodzeń przestała spadać. W czerwcu 2026 r. urodziło się w Polsce 20,0 tys. dzieci, ale to wstępny szacunek.

Suma urodzeń za 12 miesięcy wyniosła 237,3 tys. w styczniu 2026 r. i 237,2 tys. w czerwcu. W marcu urodziło się o 6,4 proc. więcej dzieci niż rok wcześniej.

Autor rp.pl ocenia, że przy utrzymaniu tego poziomu urodzeń dzietność może wzrosnąć do ok. 1,11–1,12. To ocena dziennikarza, a nie dane GUS, i nadal będzie to historycznie skrajnie niski poziom.

Zmiana struktury wieku w danych GUS

Według publikacji GUS „Polska w liczbach 2026”, cytowanej przez money.pl, w 1990 r. osoby w wieku przedprodukcyjnym stanowiły 29 proc. ludności, a poprodukcyjnym 12,8 proc. W 2025 r. udziały wyniosły odpowiednio 17,7 proc. i 24,1 proc.

Liczba ludności Polski spadła z 38,07 mln w 1990 r. do 37,33 mln w 2025 r. Średni wiek kobiety przy urodzeniu pierwszego dziecka wzrósł z 22,7 roku do 29,5 roku.

Przeciętna długość życia mężczyzn wzrosła z 66,2 roku w 1990 r. do 75,4 roku w 2025 r., a kobiet z 75,2 do 82,5 roku. Dane te oznaczają, że ludzie żyją dłużej, a w systemie jest coraz mniej osób w wieku produkcyjnym.

Koszty zdrowia rosną wraz z wiekiem

Łukasz Kozłowski, główny ekonomista FPP, cytowany przez Interię, szacuje roczne koszty opieki zdrowotnej przypadające na osobę w wieku ok. 30 lat na ok. 2 tys. zł. Po 70. roku życia te kwoty rosną do ponad 10 tys. zł rocznie. Według tych szacunków koszty publicznej ochrony zdrowia związane wyłącznie ze starzeniem się ludności rosną o ok. 0,05–0,10 proc. PKB rocznie.

W 15. edycji Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia FPP (styczeń 2026 r.) planowane publiczne wydatki na zdrowie w 2026 r. oszacowano na 5,95 proc. PKB, czyli 0,85 pkt proc. poniżej wymaganego ustawą minimum 6,80 proc. Według FPP wymóg zostanie formalnie spełniony tylko dzięki metodologii porównującej wydatki z PKB sprzed dwóch lat.

Do celu 7 proc. PKB w 2027 r. FPP wylicza brak 11,3 mld zł w metodologii „t-2” i 46,1 mld zł przy porównaniu wydatków i PKB z tego samego roku.

Emerytury: system odporny, ale pod presją

Kozłowski przypomina, że reforma z 1999 r. wprowadziła zdefiniowaną składkę, która w znacznej mierze uodporniła system emerytalny na zmiany demograficzne. Ryzyko dla stabilności Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest, jego zdaniem, przynajmniej teoretycznie niewielkie.

Oficjalne prognozy, jak podaje Interia, nie wskazują na znaczący wzrost deficytu FUS wobec wpływów ze składek. Kozłowski zaznacza, że wynika to z obniżania się stopy zastąpienia, czyli stosunku emerytury do ostatniego wynagrodzenia.

Ekonomista ostrzega też, że może rosnąć presja na waloryzacje lub dodatki na wzór 13. i 14. emerytury. Takie rozwiązania podnosiłyby świadczenia, ale ich finansowanie przez coraz mniejszą liczbę pracujących byłoby trudniejsze.

Co z tego wynika

• Dzietność w Polsce wyniosła w 2025 r. 1,068 wobec 1,099 rok wcześniej, według danych GUS cytowanych przez money.pl.

• Suma urodzeń za 12 miesięcy do czerwca 2026 r. wyniosła 237,2 tys., czyli tyle samo co w styczniu, według rp.pl.

• Według szacunków FPP roczne koszty opieki zdrowotnej na osobę rosną z ok. 2 tys. zł w wieku około 30 lat do ponad 10 tys. zł po 70. roku życia.

• Planowane wydatki publiczne na zdrowie w 2026 r. (5,95 proc. PKB) są poniżej ustawowego minimum 6,80 proc., zgodnie z analizą FPP.

• System emerytalny amortyzuje skutki starzenia, ale presja na dodatkowe świadczenia może zwiększyć jego obciążenie, jak ocenia Łukasz Kozłowski z FPP.