Rosja formalnie wycofuje się z europejskiej konwencji antytorturowej, kończąc niezależny nadzór nad więzieniami

W skrócie

• Wycofanie Rosji z europejskiej konwencji przeciwko torturom weszło w życie 1 listopada.
• Rada Europy twierdzi, że niezależny nadzór nad rosyjskimi miejscami zatrzymań dobiegł końca.
• W latach 1998–2021 komitet odbył 30 wizyt w Rosji, ale opublikowano tylko cztery raporty z wizyt.

Wycofanie wchodzi w życie

Rada Europy potwierdziła wyjście Moskwy z Europejskiej konwencji o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, ogłaszając to w niedzielę (Rusko vystúpilo z dohovoru proti mučeniu. Kontrolóri Rady Európy strácajú prístup do väzníc – Aktuality.sk) (Russia Officially Withdraws From Europe’s Anti-Torture Convention – The Moscow Times) (Russland-Ukraine-Krieg: Moskau tritt aus europäischer Anti-Folter-Konvention aus – DER SPIEGEL). Wyjście stało się skuteczne 1 listopada, rok po tym, jak Moskwa w końcu października 2025 roku powiadomiła organizację o swojej decyzji (Росія, яку звинувачують у масових тортурах, вийшла з конвенції про їхню заборону – Європейська правда).

Koniec nadzoru

Rada Europy poinformowała, że jej komitet ds. zapobiegania torturom nie będzie już mógł kontrolować miejsc zatrzymań w Rosji.

Ograniczony zapis wizyt

W latach 1998–2021 komitet przeprowadził 30 wizyt w Rosji i skontrolował ponad 450 placówek dla osób zatrzymanych. Moskwa pozwoliła w tym okresie na publikację tylko czterech raportów z wizyt. Nieopublikowane raporty dotyczą 10 wizyt w Czeczenii i innych regionach Kaukazu Północnego, przeprowadzonych w latach 2000–2017, a Rada Europy stwierdziła, że Rosja nadal może w każdej chwili zezwolić na ich publikację.

Zarzuty o tortury

Organizacje praw człowieka od dawna twierdzą, że tortury i poniżające traktowanie są powszechne na rosyjskich komisariatach i w więzieniach. Według relacji prawie wszyscy ukraińscy jeńcy wojenni uwolnieni z rosyjskiej niewoli podczas wymian również opisywali tortury.

Kontekst

Ratyfikacja konwencji przez Rosję w 1998 roku nastąpiła dwa lata po jej przystąpieniu do Rady Europy, a kraj został wykluczony z Rady w marcu 2022 roku po inwazji na Ukrainę. Parlament Rosji zatwierdził wycofanie się z konwencji we wrześniu 2025 roku.