Trump chce wykluczyć RPA i Rwandę z programu bezcłowego handlu AGOA od stycznia 2027 roku

W skrócie

• Prezydent USA Donald Trump poinformował Kongres, że Republika Południowej Afryki i Rwanda od 1 stycznia 2027 roku stracą bezcłowy dostęp na podstawie AGOA.
• Przedstawiciel handlowy USA powołał się na bariery handlowe, obawy o bezpieczeństwo oraz, w przypadku Rwandy, kwestie praw człowieka.
• RPA wyeksportowała w 2025 roku towary za ponad 1,7 miliarda dolarów na podstawie AGOA, a eksporterzy obawiają się utraty miejsc pracy.

Powiadomienie Kongresu i harmonogram

Prezydent USA Donald Trump poinformował Kongres, że zamierza wykluczyć Republikę Południowej Afryki i Rwandę z ustawy o afrykańskim wzroście i możliwościach (African Growth and Opportunity Act, AGOA), począwszy od 1 stycznia 2027 roku (Donald Trump uderza w dwa państwa Afryki. Chce je usunąć z ważnego programu – Business Insider Polska) (Trump to remove Rwanda and South Africa from US trade deal – BBC News). Decyzję ogłosił w poniedziałek przedstawiciel handlowy USA Jamieson Greer, który stwierdził, że oba rządy prowadzą praktyki niezgodne z kryteriami kwalifikacji do programu (US to drop South Africa, Rwanda from duty-free trade initiative – DW). Administracja formalnie powiadomiła również oba rządy o tej decyzji.

Powody podawane przez Waszyngton

Greer powołał się na bariery handlowe, które – jego zdaniem – szkodzą amerykańskiemu handlowi i inwestycjom, a także na działania, które według niego zagrażają bezpieczeństwu USA i celom polityki zagranicznej w regionie. Oświadczenie nie podało konkretnych przykładów tych barier ani zagrożeń dla bezpieczeństwa.

Kontekst: sankcje i konflikt w Kongo

Posunięcie nastąpiło mniej więcej tydzień po tym, jak Departament Skarbu USA nałożył sankcje na ministerstwo obrony Rwandy w związku z jego rzekomym udziałem w zbrojnym buncie we wschodniej Demokratycznej Republice Konga. Relacje między Waszyngtonem a Pretorią są także napięte; w zeszłym roku Trump oskarżył RPA o popełnianie „białego ludobójstwa” podczas spotkania w Białym Domu z prezydentem Cyrilem Ramaphosą.

Stawka dla eksporterów

RPA wysłała do USA towary o wartości ponad 1,7 miliarda dolarów, czyli około 1,5 miliarda euro, w ramach AGOA w 2025 roku. Eksporterzy z RPA i Rwandy biorą pod uwagę możliwą utratę miejsc pracy oraz mniejsze marże, według doniesień z regionu (Washington excludes South Africa and Rwanda from US duty-free trade deal – France 24) (South Africa braces for some job losses as AGOA ends – France 24). Ekonomiści przestrzegają przed alarmistycznymi reakcjami i twierdzą, że szersze skutki gospodarcze będą prawdopodobnie ograniczone. Program obejmuje ponad 1800 produktów, a wykluczenie oznacza koniec bezcłowego traktowania towarów z obu krajów na tym rynku (South Africa and Rwanda lose access to U.S.' AGOA trade pact – The Japan Times).

Kolejne kroki

Decyzja nie jest jeszcze ostateczna w praktyce: wykluczenie wejdzie w życie dopiero na początku 2027 roku, a sama AGOA podlega regularnym przeglądom, będąc przedłużona przez Trumpa w lutym. Niemiecka publiczna stacja nadawcza również poinformowała o planowanym wykluczeniu, zauważając, że wejdzie ono w życie na przełomie roku (Handelspolitik - USA schließen Südafrika und Ruanda aus AGOA-Programm aus – Deutschlandfunk).