Waszyngton naciska na Litwę, by wznowiła tranzyt białoruskich nawozów przez port w Kłajpedzie

Najważniejsze informacje

• Administracja Trumpa naciska na Litwę, aby ponownie otworzyła port w Kłajpedzie dla eksportu białoruskiego nawozu potasowego, co osłabiłoby unijne sankcje wobec reżimu Łukaszenki.
• Specjalny wysłannik USA ds. Białorusi John Cole w ostatnich tygodniach zintensyfikował kontakty z litewskimi dyplomatami, według czterech europejskich urzędników.
• Unijne sankcje zakazują europejskim portom obsługi białoruskich towarów i muszą być odnawiane co 12 miesięcy, a najbliższe odnowienie przypada na luty.
• Litewski premier Mindaugas Sinkevičius zaprzeczył, jakoby Litwa była pod presją USA, i stwierdził, że nie planuje się przeglądu polityki sankcyjnej.

Presja USA na Litwę

Rząd USA pod przewodnictwem prezydenta Donalda Trumpa aktywnie zabiega o przekonanie Litwy, aby zezwoliła na wznowienie eksportu białoruskich nawozów potasowych przez port w Kłajpedzie. Posunięcie to postrzegane jest jako sposób na osłabienie wpływu europejskich sankcji nałożonych na reżim Aleksandra Łukaszenki na Białorusi. USA dążą do dywersyfikacji źródeł nawozów potasowych, co zmniejszyłoby zależność od importu z Kanady i potencjalnie obniżyłoby koszty dla amerykańskich rolników (Politico: Европа отказывает США в транзите белорусского калия – Charter 97).

Działania dyplomatyczne

John Cole, specjalny wysłannik USA ds. Białorusi, według doniesień zintensyfikował w ostatnich tygodniach rozmowy z litewskimi dyplomatami. Dyskusje dotyczą możliwości złagodzenia ograniczeń handlowych wobec białoruskich towarów, zwłaszcza nawozów. Obecne unijne sankcje zakazują europejskim portom obsługi białoruskich produktów, a sankcje te muszą być odnawiane co 12 miesięcy, aby pozostać w mocy (Трамп допомагає Лукашенку, вибух на заводі зброї в Іспанії, плагіат премʼєра Литви: новини дня – Європейська правда).

Stanowisko Litwy

Opisał on doniesienia jako próbę sprawdzenia reakcji, stwierdzając, że nikt nie wywierał na Litwę presji ani pisemnie, ani ustnie, a kraj sam podejmuje decyzje polityczne. Powiedział, że obecnie nie planuje się przeglądu polityki sankcyjnej (У Литві заперечують дані про тиск США з вимогою скасувати санкції щодо добрив з Білорусі – Європейська правда).

Dalsze implikacje

Litwa ma przejąć rotacyjną prezydencję w Unii Europejskiej na początku przyszłego roku, co daje jej teoretyczną możliwość zablokowania odnowienia sankcji zaplanowanego na luty. Litwa pozostaje jednak zdecydowanym sojusznikiem Ukrainy w UE, co komplikuje ewentualne zmiany jej stanowiska («Хр*н вам». Литва отказывается открывать порты для белорусского калия, несмотря на давление США — Politico – NV).